Obszary ziem górskich stanowią wartości unikatowe. Procesy urbanistyczne i działalność gospodarcza zawsze były dla tych terenów zagrożeniem, jednakże obecnie w nowych uwarunkowaniach  gospodarki wolnorynkowej, przy braku sprawdzonych zasad samorządności, a także niedostatku ustaleń legislacyjnych, obszary te znalazły się pod silną presją kapitału krajowego i zagranicznego. Kapitał ten dąży do szybkiego osiągnięcia maksymalnego zysku przy jak najmniejszych nakładach, nie bierze więc na ogół pod uwagę perspektywicznych skutków swojej działalności w postaci destrukcji, bądź też całkowitego zniszczenia zachowanych dotąd walorów kulturowych i naturalnych.

W tej sytuacji uzasadnione jest podjęcie próby określenia optymalnych zasad kształtowania i przekształcania substancji architektoniczno-urbanistycznej w strefach otuliny, ekstremalnie cennych w skali kraju obszarów, a także określenia strategii niezbędnych działań w tym zakresie.