Wykłady akademickieBaner FE

Piękno – Dziedzictwo – Komunikacja na przykładzie Harklowej

Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu i Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie wspólnie przygotowały Ogólnopolską Konferencję Naukową pt. „Piękno – Dziedzictwo – Komunikacja, Harklowa 2018”. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli m. in. arcybiskup prof. dr hab. Marek Jędraszewski, metropolita krakowski, który przekazał specjalny list, jak i ambasada Japonii w Polsce, którą podczas wydarzenia reprezentował osobiście ambasador Tsukasa Kawada.  

To podczas niej wysokie odznaczenie państwowe Order Wschodzącego Słońca, Srebrne Promienie otrzymała za zasługi na rzecz promowania kultury japońskiej w Polsce i kultury polskiej w Japonii Akiko Miwa, Japonka od blisko 30 lat mieszkająca w Harklowej z rąk ambasadora Tsukasy Kawady.

- Witając Państwa w murach Podhalańskiej Alma Mater otwieram drzwi i serca. Jeśli narodowe dziedzictwo kulturowe stanowi istotne dobro dla człowieka, to w pełni zasadnym jest uwzględnienie owego dziedzictwa w całym procesie edukacji młodego pokolenia. Cele tej edukacji można sprowadzić do czterech: wyposażenie młodego człowieka w wiedzę o własnym dziedzictwie narodowym, wydobycie wartości tkwiących w nim, przygotowanie do identyfikacji z owymi wartościami, kształtowanie tzw. tożsamości pluralistycznej, w której człowiek poznając wartość swojego dziedzictwa uczy się szanować innych ludzi w bogactwie ich dziedzictwa – mówił witając gości w murach Podhalańskiej Uczelni ks. dr hab. Stanisław Gulak, rektor i profesor  PPWSZ.

Dodał, że jeśli narodowe dziedzictwo stanowi istotne dobro dla człowieka, to uzasadnione jest podjęcie tematu Piękna – Dziedzictwa – Komunikacji. - Dlatego z wielką satysfakcją otwieram konferencję poświęconą zagadnieniom udostępniania dóbr kultury i dziedzictwa narodowego i komunikacji - dodał, dziękując ks. prof. Robertowi Nęckowi za pomysł i wspólną  organizację oraz Mieczysławowi Wrocławiakowi, prezesowi Związku Podhalan w Harklowej i ks. Eugeniuszowi Dziubkowi, proboszczowi parafiip.w. Narodzenia NMP w Harklowej. Zaś ambasadora Japonii Tsukasu Kawadę powitał chlebem i solą.

Choć osobiście na Podhalańskiej Uczelni nie był obecny arcybiskup prof. dr hab. Marek Jędraszewski, metropolita krakowski to jednak przekazał list, który odczytał ks. prof. Robert Nęcek, kierownik Katedry Edukacji Medialnej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.

Arcybiskup podkreślił w nim, że świątynie Podhala zarówno te stare, jak i nowe znajdujące się w pobliżu Krzyża na Giewoncie zawierają w sobie całą tajemnicę ludzkiej wiary i pobożności, stanowią wyraz naszej chrześcijańskiej godności, misji, narodowej tożsamości. - W kontekście 100 rocznicy odzyskania niepodległości ta chrześcijańska godność narodowa, tożsamość stają się nie do przecenienie, a nawet jeszcze bardziej zyskują na znaczeniu. Zwrócił uwagę, że przemierzając Podhale można poczuć ten wyjątkowy klimat i atmosferę, które zostały zauważone przez samego Papieża Polaka.

- W tradycji polskiej, a tym bardziej góralskiej świątynia zawsze była i jest miejsce w którym te dwie wartości nieustannie się pielęgnuje. To właśnie świątynia staje się uosobieniem piękna, dziedzictwa i komunikacji. Piękna dlatego, że człowiek chce ofiarować Bogu to co wyjątkowe i niepowtarzalne, dziedzictwa dlatego że świątynia zostaje zawsze w spadku dla kolejnych pokoleń  i jest dla nich wyzwaniem i w końcu komunikacja, gdyż tu osoba wchodzi w dialog z Dobrym Ojcem i uczy się rozmawiać z bliźnim. W takiej perspektywie jawi nam się świątynia wyjątkowa p.w. Najświętszej Marii Panny w Harklowej, która, jako miejscowość została założona w roku 1335. W swym liście arcybiskup przypomniał, że z parafią współpracuje Akiko Miwa, która na stałe zadomowiła się w Harklowej, tak jak i ks. prof. Robert Nęcek, który to w tej parafii przed laty był jako młody kapłan.

Głos zabierali także m. in. burmistrz Nowego Targu Grzegorz Watycha i wójt nowotarskiej gminy Jan Smarduch na terenie której leży Harklowa oraz ks. kan. Eugeniusz Dziubek, proboszcz parafii Harklowa.

- Harklowa zasłynęła za sprawą pięknego kościółka, który jest jedną z perełek architektury drewnianej na Podhalu. Dzięki temu stała się miejscem odwiedzin wielu ludzi, z różnych stron kraju i świata. Przybywają dyplomaci i profesorowie, zatrzymują się w pensjonacie Akiko Miwa. Urokliwa wioska gościła też w ostatnim dziesięcioleciu trzech kardynałów – Macharskiego, Glempa i Dziwisza – podkreślił z kolei ks. dr hab. Robert Nęcek z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. 

Niezwykle podniosłym momentem było wręczenie dla Akiko Miwa Orderu Wschodzącego Słońca, Srebrne Promienie przez ambasadora Tsukasa Kawadu, który podkreślił, że została ona odznaczona przez rząd Japonii orderem, który został ustanowiony w 1875 roku, jako pierwsze państwowe odznaczenie japońskie. Wyjaśnił, że jest on przyznawany za wybitne zasługi dla Państwa i społeczeństwa.

Ambasador w laudacji wymienił też zasługi Akiko Miwy, która do Polski przyjechała w 1989 roku i cztery lata potem otworzyła Villę AKIKO, gdzie pokazuje japońską gościnność, opowiada o kulturze Japonii, a poprzez swą działalność  zaskarbiła sobie zaufanie miejscowych, którzy mówią o niej „Góralka Japonka”. Założyła też w 2006 roku stowarzyszenie „Tęcza”, w ramach którego promuje Japonię w całej Polsce. – W przyszłym roku przypada 100 rocznica nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Japonią, a Polską jest to więc doskonały moment na potwierdzenie naszych relacji łączących oba kraje – podkreślił ambasador.

To dzięki jego wykładowi pt.”O przyjaźni polsko-japońskiej trwającej 100 lat” można było poznać dzieje wzajemnych kontaktów między oboma narodami. – Według pani prof. Ewy Pałasz – Rutkowskiej w 1585 roku w Rzymie miało miejsce pierwsze udokumentowane spotkanie Japończyków czterech japońskich chrześcijan i Polaków. To oni podarowali polskiemu biskupowi Bernardowi Maciejowskiemu, przyszłemu prymasowi Polski japońskie tłumaczenia psalmu Dawida. Wspominał też o ojcu jezuicie Wojciechu Męcińskim. Mówił o pierwszym udokumentowanym  pobycie Japończyka na ziemiach polskich. Był nim major Yasumasa Fukushima, który w lutym 1892 roku odbył samotną podróż konną z Berlina do  Władywostoku przez tereny polskie. Łącznie przejechał 17 tys. km podczas  488 dni. - O Warszawie napisał „uporządkowane, zadbane i pełne energii miasto stolica dawnej wolnej Polski.”

Mówił, że pierwszymi ważnymi Polakami, którzy odwiedzili nową Japonię byli Józef Piłsudzki i Roman Dmowski. Obaj będąc w 1904 roku prosili o wsparcie działań niepodległościowych.  - Obaj zabiegali i Piłsudski i Dmowski, aby rząd Japonii  traktował lepiej ok. 6 tys. polskich jeńców z armii carskiej, którzy przebywali w 15 obozach. Ambasador wspomniał i brata Józefa  Piłsudzkiego Bronisława Piłsudzkiego, który badał Ajnów na Hokkaido, a jego potomek żyje w Japonii do dziś.

- W marcu 1919 roku Japonia uznała niepodległe państwo polskie oraz jego rząd i nawiązała stosunki dyplomatyczne, a  w maju 1921 roku w Warszawie otwarto poselstwo japońskie – podkreślił ambasador i dodał, że w 1937 roku poselstwo japońskie zostało podniesione do rangi ambasady. - Po II wojnie stosunki dyplomatyczne zostały wznowione w 1957 roku porozumieniem z 8 lutego 1957 roku zawartym w Nowym Jorku.

Ambasador przypomniał i niezwykłą historię tzw. dzieci syberyjskich. - Na początku XX wieku na Syberii w bardzo trudnych warunkach mieszkało wielu Polaków. W 1919 roku we Władywostoku powstał Polski Komitet Ratujący Dzieci, a jego przewodnicząca Anna Wielkiewcz  odwiedziła Japonię i poprosiła ministerstwo spraw zagranicznych o przetransportowanie dzieci z Syberii przez Japonię do Polski. Podkreślił, że dzieci przetransportowano i się nimi zaopiekowano. – To była to pierwsza w historii pomoc Japońskiego Czerwonego Krzyża dla obcego państwa. Przypomniał, że i Polacy pomogli Japończykom zapraszając w 1995 roku japońskie dzieci na wakacje z terenów, które nawiedziło trzęsienie ziemi. Pan ambasador mówił i o polskich zakonnikach w Japonii: o. Maksymalianie Marii Kolbe, który rozpoczął działalność misjonarską w Japonii w 1930 roku w Nagasaki i wydawał tam pismo „Rycerz Niepokalanej” oraz o bracie Zenonie Żebrowski, który przyjechał z o. Kolbe, a po jego powrocie do Polski  kontynuował pracę w Nagasaki aż do śmierci w 1982 roku.  - W uznaniu jego działań Rząd Japonii odznaczył go Orderem Świętego Skarbu IV Klasy. W lutym 1981 roku podczas wizyty w Japonii papież Jan Paweł II spotkał się z bratem Zenonem.

Ambasador przypomniał i liczne wizyty na wysokim szczeblu.  W lipcu 2002 roku para cesarska była w Polsce. - Przed przyjazdem do Polski ja byłem na audiencji u ich cesarskich mości, którzy bardzo miło wspominali wizytę w Polsce.  W 2003 roku był w Polsce premier Koizumi Jun’ichiro, została wtedy podpisana deklaracja Ku strategicznemu partnerstwu między Polską a Japonią, dotyczącą wzmocnienia stosunków dwustronnych.  W czerwcu 2013 roku premier Shinzo Abe spotkał się z premierem Tuskiem, w grudniu 2015 roku wizytę w Japonii złożył prezydent Komorowski, a w październiku 2015 roku była w Polsce księżna Hisako Takamado, która spotkała się z prezydentem Andrzejem Dudą. W maju 2017 roku wizytę w Japonii złożył minister spraw zagranicznych Polski Waszczykowski, a  w lipcu br. do Polski przyjechał  minister spraw zagranicznych Japonii Taro Kono, który studiował w Warszawie i spotkał się z ministrem Jackiem Czaputowiczem.

Podczas konferencji poruszono wiele ciekawych tematów. Prof. dr hab. Jacek Purchla, kierownik Katedry Dziedzictwa Europejskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego i przewodniczący Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO wygłosił wykład pt. „Fenomen Harklowej z perspektywy UNESCO”, a Leszek Zegzdapt. „Harklowa – miejsce na szlaku wspólnej świadomości. Prof. dr hab. med. Andrzej Szczudlik z PPWSZ – „Historia Harklowej – nasze dziedzictwo”, a dr Jarosław Adamowicz z wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie – „Średniowieczny kościół w Harklowej świadectwem wieków - prace badawcze i konserwatorskie w latach 2005-2014”. Ks. dr hab. Robert Nęcek, kierownik Katedry Edukacji Medialnej, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytet Papieski Jana Pawła II głosił wykład pt.: Komunikacja symboliczna na przykładzie świątyni w Harklowej”.

Bardziej ogólny wykład pt.„Piękno jako wartość wychowawcza” głosił ks. prof. dr hab. Adam Maj z katedry dydaktyki i Edukacji Szkolnej z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Były też takie wykłady jak: Metafizyka i media, czy pt. „Miłość społeczna? Poglądy i przekonania współczesnego społeczeństwa polskiego” lub „Człowiek bytem zakorzenionym w wartościach”. Natomiast Akiko Miwa mówiła malowniczo o Harklowej i Japonii oraz tym co je łączy, czyli ARIAKE.

Ciekawy wykład pt. „Digitalizacja dóbr kultury w ujęciu dziedzictwa narodowego i regionalnego na przykładzie zbiorów Podhalaników” wygłosił ks. dr hab. Stanisław Gulak, rektor i prof. PPWSZ. Nawiązał w nim do przemian, które nastąpiły w Polsce po 1989 roku w sferach: politycznej, społecznej, gospodarczej i kulturowej.  - Przemiany w płaszczyźnie kulturowej miały doprowadzić do stworzenia przestrzeni właściwego funkcjonowania człowieka i grup społecznych w nowej rzeczywistości stworzonej na miarę wielkości człowieka, jako jednostki i wspólnoty osób. Mówił o wielu zjawiskach pozytywnych, jakim był m. in. rzeczywisty dostęp do narodowego dziedzictwa kulturowego.

- Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w poprzednim systemie dostęp ten był w jakimś sensie reglamentowany, a samo dziedzictwo kulturowe narodowe sprowadzane często do swojskiego w swej wymowie skansenu. W tym sensie to, co rzeczywiście stanowiło tradycję narodową jawiło się w poprzedniej epoce, jako jedno z szeregu pojęć składających się na pewną wizje raju utraconego, do którego człowiek dążył. Dziś ów raj utracony, a więc to, co narodowe jest tak bliskie człowieka, iż każdy z nas może go dotknąć, tzn. doświadczyć.

Ks. Rektor mówił, że można powiedzieć, że dziedzictwo to jest miejsce „tworzenia”, „przechowywania” i „przetwarzania” wielorakich wartości. - Dlatego jako Podhalańska Uczelnia chcąc ratować te wartości swojego środowiska - Podhala, wartości intelektualne, historyczne, spisane weszliśmy w Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. Pozyskaliśmy z tego programu środki finansowe na projekt dla kultury i dziedzictwa Subregionu Podhalańskiego, przede wszystkim, aby zdigitalizować głównie książki i inne wydawnictwa pisane gwarą lub traktujące o góralskiej kulturze – mówił. - Jakie ma to znaczenie dla nas? Otóż obowiązkiem naszym ,jako Uczelni posadowionej w tym środowisku jest służyć rodzimej kulturze i tradycji, o nią dbać, ją krzewić i ją, jako historyczną pielęgnować, bo historia tworzy przyszłość. Bez zachowania historii i pamięci o niej nie ma przyszłości. Ważne jest to szczególnie dziś, kiedy obchodzimy setną rocznicę odzyskania niepodległości. To szczególny czas i szczególny rok. Dlatego cieszę się bardzo, że problematyka naszej konferencji: Piękno – Dziedzictwo – komunikacja, wpisuje się w ten nurt.

Rektor zapewnił, że uczelnia podjęła już szereg działań dla ratowania i ochrony dziedzictwa Podhala, które jest częścią narodowego dziedzictwa kulturowego. Dotyczy to wydawnictw Podhala, tekstów gwarowych, literackich i folklorowych. Zapewnił, że PPWSZ udostępni i upowszechni swój dorobek naukowy  i badawczy. Umożliwi więc m. in. korzystanie z tekstów dotyczących Podhala, powstałych przed 1939 rokiem, których dostępność, ze względu na unikatowość, jest mocno ograniczona. Przyczyni się też do budowania społeczeństwa informacyjnego i rozwoju regionu Podtatrza oraz stanie się zaczynem „Podhalańskiego Instytutu Badawczego przy PPWSZ w Nowym Targu”.

Ks. Rektor podkreślił, że już teraz w PPWSZ została przy bibliotece urządzona pracownia digitalizacji wyposażona w nowoczesny sprzęt do automatycznej digitalizacji druków, gazet, książek. Zapewnił, że planowana jest digitalizacja  3 124 szt. zasobów o łącznej liczbie 26 246 stron, w tym są dzieła sprzed 1939 roku - 84 sztuki, dzieła powojenne - 43 sztuki, wydawnictwa PPWSZ oraz zdjęcia. Zapewnił, że pozyskano także wstępnie zainteresowanie digitalizacją zbiorów 5 parafii: św. Katarzyny w Nowym Targu, sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala w Ludźmierzu, a także w Niedzicy, Poroninie, Makowie Podhalańskim. - Jesteśmy otwarci na Harklową. Zapewnił też, że powstanie specjalna strona internetowa, która będzie udostępniała bezpłatnie zdigitalizowane zbiory. - Aktualnie planujemy wykonanie strony udostępniającej zdigitalizowane zbiory wspólnie z Wojewódzką Biblioteką Publiczną w Krakowie, która jest m. in. operatorem Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej.

Patronat honorowy nad konferencją sprawowali: arcybiskup prof. dr hab. Marek Jędraszewski - metropolita krakowski, ambasada Japonii w Polsce, Jan Smarduch - wójt gminy Nowy Targ, Grzegorz Watycha - burmistrz miasta Nowego Targu, Leszek Zegzda - członek Zarządu Województwa Małopolskiego, ks. prof. dr hab. Wojciech Zyzak - rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UP JPII i Ks. prof. nadzw. dr hab. Stanisław Gulak - rektor Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu.

W skład Komitetu organizacyjnego weszli: Ks. dr hab. Robert Nęcek – kierownik Katedry Edukacji Medialnej, UPJPII, prof. nadzw. dr hab. Stanisław Gulak – rektor PPWSZ, mgr Mieczysław Wrocławiak - prezes Związku Podhalan w Harklowej i Parafia p.w. Narodzenia NMP w Harklowej.

Galeria zdjęć

Beata Szkaradzińska, rzecznik prasowy PPWSZ

 

 Zdj. DPiW

Galeria zdjęć

 

Galeria zdjęć: